Çalışanların izin hakları

Son Güncelleme: Pazartesi, 17 Ekim 2011 17:23 Lütfi Köksal tarafından yazıldı. Cumartesi, 11 Haziran 2011 01:04

( 2 Votes )

Okulların kapanması yaklaşınca çalışanlar arasında yıllık izin telaşı başlıyor. Bunun yanında işverenler de Haziran’ın 15’inden Eylül sonuna kadar işletmelerinde izin planlamaları yapıyor. Biz de bugün köşemizde, işverenler ve çalışanlar açısından yıllık izin konusunu değerlendirmek istiyoruz...
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. Maddesinde tanımlanan “Yıllık Ücretli İzin” hakkı ve süreleri:
* 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) hizmet süresi olanların 14 gün,
* 5 yıldan fazla 15 yıldan az hizmet süresi olanların 20 gün,
* 15 yıl (dahil) ve daha fazla hizmet süresi olanların 26 gün izin hakkı vardır. Belirlenen sürelerden kısaltma yapılamaz.
* 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz.
* Yıllık izin sürelerinin bitiminde çalışan 4 günlük Ücretsiz Yol İzni kullanabilir.

Basın çalışanlarının yıllık izin süreleri:
Basın çalışanlarının yıllık ücretli izin hakkı ve süreleri 5953 sayılı Basın İş Kanunu’nun 21. maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre;
* Günlük süreli yayın yapan gazetelerde çalışan bir gazeteciye, en az 1 yıl çalışmış olmak şartıyla, yılda 4 hafta izin verilir.
* Gazetecilik mesleğindeki hizmeti 10 yıldan yukarı olan bir gazeteciye, 6 hafta izin verilir. Gazetecinin kıdemi aynı gazetedeki hizmetine göre değil, meslekteki hizmet süresine göre hesaplanır.
* Günlük olmayan haftalık, aylık dergilerde çalışan gazetecilere her 6 aylık çalışma devresi için 2 hafta izin verilir.
Yıllık ücretli izinlerin hesabında bu Kanunun 1. Maddesindeki “Gazeteci” tabirine girenlerin kıdemleri, iş akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden inikat etmiş olmasına bakılmaksızın, gazetecilik mesleğinde geçirdikleri hizmet süresi dikkate alınmak suretiyle tespit edilir. İzin hakkından vazgeçilmez.

Gemilerde çalışan personelin yıllık izin hakları:
Gemilerde çalışanların yıllık ücretli izin hakkı ve süreleri 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 40. Maddesinde tanımlanmıştır. Aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde bir veya birkaç hizmet akdine dayanarak en az 6 ay çalışmış olan Gemi adamı, yıllık izne hak kazanır. Buna göre gemi adamlarının izin süreleri şunlardır:
* 6 aydan 1 yıla kadar hizmeti olanlara 15 günden,
* 1 yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda 1 aydan az olamaz.
İzin işverenin uygun göreceği bir zamanda kullanılır. Bu haktan vazgeçilmez. Bir aylık izin, tarafların anlaşmasıyla aynı yıl içinde kullanılmak suretiyle ikiye bölünebilir. Gemi adamı, yıllık ücretli iznini yabancı bir memleket limanında veya hizmet akdinin yapılmış bulunduğu mahalden gayri bir yerde kullanmaya zorlanamaz. Gemi adamı, dilerse, işveren veya vekilinden Ücretli İzne İlişkin olarak 7 güne kadar Ücretsiz Yol İzni de isteyebilir.
Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.

İdari para cezası:
Kullandırılmayan yıllık izin süreleri için uygulanacak para cezaları ise kısaca şöyledir:
* İzni kullandırmamak veya eksik kullandırmak; bu durumdaki her işçi için 219 TL,
* 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 53. Maddesine göre 616 TL,
* 5953 sayılı Basın İş Kanunu’nun 29. Maddesine göre ise yevmiyesinin 2 katı gazeteciye ödemeye ve ayrıca bu miktarda ağır para cezasına mahkum edilir.
Yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat hakkı işverende olduğu için; yıllık izin defteri tutmayı, yıllık izin formlarına izin kullanma sürelerini yazarak ve işçinin imzasını alarak özlük dosyasında saklamayı unutmayın.

Lütfi KÖKSAl
Türkiye